In het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) van het ministerie van Infrastructuur en Milieu staan de doelstellingen met betrekking tot het huishoudelijk afval in Nederland. Het programma heeft tot doel het gebruik van grondstoffen te verminderen en hergebruik te stimuleren. Om de doelstellingen te behalen, voeren de gemeenten nieuw afvalbeleid in. Meerlanden adviseert daarbij en zorgt voor de implementatie van het door de gemeente vastgestelde beleid. We monitoren de effecten van deze beleidsaanpassingen op de ingezamelde hoeveelheden, de reacties van bewoners en de kwaliteit van de aangeboden grondstoffen. Op basis van al deze gegevens adviseren we hoe afvalscheiding verder gestimuleerd kan worden.

De VANG-doelstellingen voor afvalscheiding worden in 2025 opgevolgd door de Europese recyclingdoelstellingen uit de Kaderrichtlijnen Afvalstoffen. Het zwaartepunt in de nieuwe doelstellingen verschuift van afval scheiden naar recycling. De doelstelling voor 2025 is 55% recycling en 65% in 2035.

Sinds de start van het landelijke VANG-programma in 2014 hebben onze gemeenten Aalsmeer, Diemen, Haarlemmermeer, Hillegom, Lisse en Noordwijk een nieuw afval- en grondstoffenbeleid vastgesteld. Bloemendaal en Heemstede zijn allebei een traject gestart om te komen tot een nieuw beleid. In Diemen, Hillegom en delen van Haarlemmermeer, die in 2021 ‘over’ gingen, waren in 2022 de resultaten van het beleid zichtbaar en meetbaar in termen van verdere afname van de hoeveelheid afval én een betere scheiding. Dit leidde ertoe dat de grondstofstromen als plastic, blik en drinkpakken (PBD), oud papier en karton (OPK) en groente-, fruit-, tuinafval en etensresten (GFTe) verder in volume toenamen.

Het succes van het inzamelsysteem valt of staat met het gebruik ervan. Als het systeem wijzigt – om afval scheiden beter te faciliteren - is communicatie aan de gebruikers dan ook erg belangrijk. We zorgen voor praktische informatie op huisadres, maar voeren daaromheen ook campagne over het belang van afval scheiden. Met onze ‘JA! Campagne’ hebben we een kant en klare aanpak klaarliggen. Met deze campagne moedigen we bewoners op een positieve manier aan afval beter te scheiden. We zetten daarvoor verschillende middelen in zoals bijvoorbeeld flyers, posters, borden, stickers, containerhangers, berichten op sociale media en video’s.

Voor extra hulp, uitleg of maatwerk zetten wij grondstofcoaches in. Zij zijn getraind in het aangaan van gesprekken, het omgaan met weerstand en zij hebben kennis van afvalen grondstoffen. Ze helpen inwoners graag bij het juist scheiden van hun afval, ze geven tips en ze denken mee over oplossingen die in de thuissituatie het best passen. Ook zetten we onze grondstofcoaches op diverse andere manieren in.

De kwaliteit van de grondstofstromen is van groot belang om het te hergebruiken of te recyclen en er uiteindelijk nieuwe producten van te maken. Bij vermoeden van vervuiling bekijkt Meerlanden in overleg met de gemeenten de situatie ter plekke. Dat kan aanleiding geven om een gerichte communicatiecampagne op te zetten. Signalen over vervuiling van grondstoffen bereiken ons ook via de verwerkers. Het gaat dan met name om PBD en GFTe. De vervuiling van het textiel neemt sterk af als de gemeente een overstap maakt van ondergrondse containers naar bovengrondse containers die met de hand gelost worden. De vervuiling in de containers voor OPK is minimaal.

In de onderstaande tabel zijn de resultaten van afvalinzameling van 2022 te vinden. De ontwikkelingen per gemeente en de resultaten hiervan worden in hoofdstuk 6.3 verder toegelicht.